Ինչու Հայաստանի քաղաքական դաշտում չի ձևավորվում եվրոպական բևեռ. Հրանտ Տեր-Աբրահամյան

Երբ Հայաստանի իշխանությունները հայտարարեցին, որ Հայաստանը մասնակցելու է եվրասիական ինտեգրացիոն նախագծին, այս որոշման շուրջ ծավալվեց բավականին լուրջ բանավեճ ԶԼՄ-երում և քաղաքացիական հասարակության շրջանակներում: Ոմանք քննադատում էին այդ որոշումը` որպես Հայաստանի ինքնիշխանությանը հակասող, շատերն էլ գտնում էին, որ ավելի հեռանկարային է համագործակցությունը Եվրամիության հետ: Սակայն, քաղաքական դաշտը, մասնավորապես, ընդդիմադիր և “ոչ-իշխանական” հատվածը, որոշ բացառություններով, հիմնականում չեզոք կամ դրական դիրքորոշում արտահայտեց Հայաստանի` եվրասիական ինտեգրմանը մասնակցության վերաբերյալ: Ի տարբերություն, օրինակ, ՈՒկրաինայի, որտեղ ստեղծվեց հզոր քաղաքական ճակատ ի պաշտպանություն զարգացման եվրոպական վեկտորի, նման բան Հայաստանում տեղի չունեցով ո’չ անմիջապես 2013 թ. սեպտեմբերի 3-ից հետո, ո’չ էլ հետագայում: Արդյո՞ք սա նշանակում է, որ Հայաստանի քաղաքական դաշտում բացակայում է <<եվրոպական>> բևեռը: Եվ արդյո՞ք հնարավոր է նման բևեռի գոյությունն ընդհանրապես  այն պայմաններում, որոնք առկա են այսօր Հայաստանում:

Այն մասին, թե ինչու Հայաստանում չի ձևավորվում քաղաքական դաշտի <<եվրոպական> բևեռ, զրուցեցինք պատմաբան Հրանտ Տեր-Աբրահամյանի հետ:

Advertisements

Ի՞նչ կստանար Հայաստանը, եթե ԵՄ հետ ասոցացման պայմանագիրն իրականություն դառնար. Դանիել Իոաննիսյան

Ցավոք, հայաստանյան հասարակությունը բավականին աղոտ պատկերացումներ ունի այն ինտեգրացիոն նախագծերի մասին, որոնք առաջարկվել են Հայաստանին վերջին տարիների ընթացքում: Անշուշտ, բոլորը գիտեն, որ սկզբից Հայաստանը բանակցել է Եվրամիության հետ ասոցացման պայմանագրի շուրջ, իսկ հետո հրաժարվել է այդ գործընթացից, և սկսել ինտեգրումը միանգամայն այլ կառույցի` Եվրասիական Տնտեսական Միության հետ: Սակայն, հաշվված մարդիկ են տեղեկացված այն մասին, թե իրականում ինչ էր իրականում նշանակում Հայաստանի տնտեսության համար ԵՄ հետ խորը և համապարփակ առևտրի գոտին, որից հրաժարվեցինք` նախընտրելով ԵՏՄ-ն:

Վերջերս սոցիալական ցանցերում տարածվեց մի տեսահոլովակ, որն ամփոփում էր, թե ինչից զրկվեց Հայաստանը` հրաժարվելով ԵՄ հետ ասոցացման և խորը և համապարփակ առևտրի գոտի ստեղծելուց: Այս տեսահոլովակը ստեղծվել էր Իրազեկ Քաղաքացիների Միավորում ՀԿ-ի կողմից ձեռնարկած հետազոտության հիման վրա: Հետազոտության մասին մենք զրուցեցինք այդ ՀԿ-ի ծրագրերի համակարգող Դանիել Իոաննիսյանի հետ:

ԱԼԳ Եվրաինտեգրման ինդեքս. Հայաստանը ետ է մնում առաջատարներից

Մեր նախորդ վիդեոբլոգերից մեկում մենք խոսել էինք Եվրաինտեգրման ինդեքսի մասին: Վերջերս լույս է տեսել <<Եվրաինտեգրման ինդեքս-2014>> նոր զեկույցը: Այս զեկույցը, որն ամփոփում է Արևելյան գործընկերության երկրների եվրոպական ինտեգրման արդյունքները 2014 թ. դրությամբ, արտադրվել է ԱլԳ Քաղաքացիական հասարակության ֆորումի և գործընկերների ջանքերով. այն ծառայում է որպես բարեփոխումների ընթացքի նկատմամբ քաղաքացիական հասարակության կողմից իրականացվող մոնիթորինգի գործիք։

Զեկույցի մասին զրուցում են ԵՄԱ նախագահ Բորիս Նավասարդյանի, եվրաինտեգրման հարցերով փորձագետ Արևհատ Գրիգորյանը և քաղաքական վերլուծաբան Միքայել Զոլյանը:

Մոլդովան ընտրում է Եվրամիությունը` չնայած ճնշումներին. մոլդավացի լրագրող Պետրու Մակովեյ

Մինչև սեպտեմների 3-ը Արևելյան Գործընկերության երկրներից եվրաինտեգրման առաջատար էին համարվում Հայաստանը, Վրաստանը և Մոլդովան: Այժմ Մոլդովան շարունակում է ընթացքը դեպի ԵՄ հետ ասոցացման համաձայնագիրի նախաստորագրում: ԵՄ կարծես լուրջ խնդիրներ չի տեսնում այդ առումով, ի տարբերություն օրինակ ՈՒկրաինայի: Փոխարենը Մոլդովայի շարժումը դեպի ԵՄ  այնքան էլ դուր չի գալիս Ռուսաստանին: Մոլդովայի ներսում ևս չկա միանշանակ կարծիք, թեև մեծամասնությունը, կարծես, աջակցում է իշխանությունների եվրոպական կողմնորոշմանը: Վերջերս Քիշնևում տեղի ունեցավ հուժկու ցույց` ի պաշտպանություն եվրաինտեգրման: Ընդդիմադիր կոմունիստները պատրաստվում են այսօր  պատասխան ցույց անցկացնել` եվրաինտեգրման դեմ: Եվրաինտեգրման հարցում Մոլդովայի դիրքորոշման մասին զրուցեցինք մոլդավացի լրագրող, Մոլդովայի անկախ մամուլի ասոցիացիայի գործադիր տնօրեն Պետրու Մակովեյի հետ:

Մակովեյի խոսքերով Հայաստանի իշխանությունների որոշումը` անդամակցել Մաքսային միությանը որոշակի հիասթափություն առաջացրեց Մոլդովայում` եթե ոչ պաշտոնական մակարդակով (Հայաստան-Մոլդովա հարաբերությունները բնականաբար չեն տուժի և համագործակցությունը կշարունակվի, ասում է փորձագետը), ապա առնվազն լրագրողների և քաղաքացիական հասարակության շրջանում: Մոլդովայում, ինչպես ասում է Մակովեյը, կա վճռականություն` շարունակելու գործընթացը: Այնտեղ, ըստ Մակովեյի, չեն դիտարկում Ասոցացման համաձայնագիրը որպես հակառուսական քայլ, սակայն պատրաստ են դիմակակել հնարավոր ճնշումներին: Ավելին, Մակովեյի կարծիքով, նախկինում Ռուսաստանի կողմից տնտեսական պատժամիջոցները հակառակ արդյունքն են տվել, քանի որ այժմ աճել է Մոլդովայի արտահանումը դեպի այլ շուկաներ, և տնտեսության կախվածությունը ռուսական շուկայից զգալիորեն թուլացել է: