Ի՞նչ է նշանակում Եվրոպական հարևանության քաղաքականության վերանայումը. Ստեփան Գրիգորյան

Օրերս Եվրոպական հանձնաժողովը ներկայացրել է պարզաբանումներ Եվրոպական հարևանության քաղաքականության վերանայման վերաբերյալ: ԵՀՔ-ը, որպես ԵՄ քաղաքականության գործիք, գոյություն ունի ավելի քան տաս տարի: Այս ընթացքում՝ ծրագրում ընդգրկված երկրներում տեղի են ունեցել կարևոր, որոշ դեպքերում բավականին դրամատիկ գործընթացներ, և հարկ էր ԵՀՔ-ը  համապատասխանեցնել փոփոխվող իրավիճակին: Ճիշտ է, ծրագրի հիմնական նպատակները և նախապատվությունները մնացել են նույնը, սակայն մտցվել են որոշակի փոփոխություններ` մասնավորապես անվտանգության, ահաբեկչության դեմ պայքարի, միգրացիայի ոլորտներում:  ԵՀՔ վերանայված տարբերակի մասին զրուցել ենք Գլոբալացման և տարածաշրջանային համագործակցության կենտրոնի ղեկավար Ստեփան Գրիգորյանի հետ:

Արևելյան գործընկերության քաղաքացիական հասարակության ֆորումի ասամբլեա` ի՞`նչ սպասելիքներ ունենք. Հայկուհի Հարությունյան

Մի քանի օր անց Կիևում իր աշխատանքը կսկսի ԱլԳ Քաղաքացիական հասարակության ֆորումի յոթերորդ ամենամյա ասամբլեան, որին կմասնակցեն Հայաստանի քաղաքացիական հասարակության մի շարք ներկայացուցիչներ: Այսօր, երբ  պետական մակարդակով Հայաստան-ԵՄ համագործակցության հնարավորությունները որոշ չափով սահմանափակված են` պայմանավորված աշխարհաքաղաքական իրողություններով, առավել կարևոր է դառնում քաղաքացիական հասարակության դերը ԱլԳ ձևաչափով համագործակցությունը շարունակելու գործում: Այն մասին, թե ինչ սպասելիքներ ունեն Հայաստանի քաղաքացիական հասարակության ներկյացուցիչները Քաղաքացիական հասարակության ֆորումի ասամբլեայից, զրուցում ենք <<Իրավունքների պաշտպանություն առանց սահմանների>> ՀԿ նախագահ Հայկուհի Հարությունյանի հետ:

Ռիգայից հետո` իրական հնարավորություններ, թե՞ իմիտացիոն գործընթաց. Զարուհի Հովհաննիսյան

Ռիգայի գագաթնաժողովի ավարտից հետո Հայաստան-ԵՄ հարաբերություններում կարծես թե սկսվել է նոր փուլ: Այն հնարավորությունները, որոնք 2013 թ. սեպտեմբերի 3-ից հետո փակ էին թվում, այսօր կարծես նորից սկսում են քննարկվել: Ճիշտ է, ակնհայտ է, որ քանի որ ՀՀ-ը արդեն Եվրասիական Տնտեսական Միության անդամ է, զուտ տեխնիկապես անհնար է խոսել հարաբերությունների այն ծավալի մասին, որը նախատեսվում էր Խորը և համապարփակ ազատ առևտրի գոտուն միանալով: Սակայն, ակնհայտ է, որ, այնուամենայնիվ, կան որոշակի հեռանկարներ ԵՄ-Հայաստան համագործակցության համար, և ԵՄ-ը պատրաստ է “երկրորդ շանս” տալ Հայաստանին: Մյուս կողմից ՈՒկրաինայի ճգնաժամի և լարված ԵՄ-Ռուսաստան հարաբերությունների պայմաններում այնքան էլ պարզ չէ, ինչպես հնչում են կոչեր` վերաիմաստավորել ԱլԳ, և բնականաբար, պետք է վերաիմաստավորվի նաև Հայաստանի դերը այդ ծրագրում: Այն մասին, թե ինչ հնարավորություններ և վտանգներ է պարունակում այս իրավիճակը Հայաստանի համար, զրուցել ենք հրապարակախոս ԶարուհիՀովհաննիսյանի հետ:

Արդյո՞ք Եվրամիությունը ձգտում է մասնակցել ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորմանը. Նվարդ Մանասյան

Մի քանի օրից` մայիսի 21-22-ին, Ռիգայում տեղի կունենա Արևելյան Գործընկերության հերթական գագաթնաժողովը, որի ընթացքում, ի թիվս, այլ հանդիպումների, նախատեսվում է Հայաստանի և Ադրբեջանի ներկայացուցիչների հանդիպում: Ի՞նչ ակնկալիքներ կան այդ հանդիպումից: Արդյո՞ք Արևելյան Գործընկերության ձևաչափը, որին մասնակցում են թե’ Հայաստանը, թե’ Ադրբեջանը, դառնալու է ևս մեկ հարթակ ղարաբաղյան հակամարտության խաղաղ կարգավորմանն առնչվող քննարկումների համար: Վերջապես, արդյո՞ք Եվրամիությունը ձգտում է ավելի ակտիվորեն ընդգրկվել ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման գործում, և արդյո՞ք տիրապետում է դրա համար անրաժեշտ ռեսուրսների: Այս ամենի մասին զրուցել ենք քաղաքագետ Նվարդ Մանասյանի հետ:

Ինտեգրացիոն նախագծերը ետխորհրդային տարածքում և անվտանգության գործոնը. Սերգեյ Մինասյան

Այսօր ետխորհրդային տարածությունում կան երկու մրցակցող ինտեգրացիոն նախագծեր` Եվրասիական Միությունը և ԵՄ Արևելյան Գործընկերության ծրագիրը: Թեև այս երկու նախագծերն էլ տեսականորեն հիմնականում տնտեսական բնույթ ունեն, իրականությունն այն է, որ այդ երկու նախագծերի միջև ընտրությունը հաճախ պայմանավորված է անվտանգության նկատառումներով: Ինտեգրացիոն ծրագրերի համատեքստում անվտանգության գործոնի դերի մասին զրուցել ենք վերլուծաբան, Կովկասի Ինստիտուտի փոխտնօրեն Սերգեյ Մինասյանի հետ:

ՈՒկրաինան ի վերջո կստորագրի ասոցացման համաձայնագիրը. լիտվացի քաղաքագետ Մ. Լաուրինավիչիուսը ՈՒկրաինիայի, Հայաստանի և Արևելյան Գործընկերության մասին

Վիլնյուսի գագաթաժողովից հետո Արևելյան Գործընկերության շրջանակներում ստեղծվել է նոր իրավիճակ: Եթե նախկինում գործընկերության երկրները, բացառությամբ Ադրբեջանի և Բելառուսի, շատ թե քիչ համընթաց էին քայլում եվրաինտեգրման ճանապաևհին, այժմ կարծես ձևավորվել է հստակ առաջատարների խումբ` ի դեմս Վրաստանի և Մոլդովայի: Առայժմ անորոշ է ՈՒկրաինայի դիրքորոշումը, այն հավանաբար կհստակեցվի, երբ կավարտվի ներկայիս քաղաքական ճգնաժամն այդ երկրում: Իսկ Հայաստանն այլևս, կարծես թե, դասվում է այն երկրների թվին, որոնք շահագրգռված չեն եվրաինտեգրման խորացմամբ և իրենց ապագան տեսնում են այլ ձևաչափերի մեջ:

Համենայն դեպս, այդ կարծիքին է լիտվացի քաղաքագետ, Արևելյան Եվրոպայի հետազոտությունների կենտրոնի վերլուծաբան Մարիուս Լաուրինավիչիուսը: Նա գտնում է, որ Հայաստանի անդամակցությունը Մաքսային միությանն ինքնըստինքյան նշանակում է, որ Հայաստանի առջև այլևս փակ է եվրաինտեգրման ճանապարհը, ոչ թե այն պատճառով, որ ԵՄ-ն Հայաստանից “նեղացել է”, այլ որովհետև ԵՄ հետ Հայաստանի ինտեգրումը ենթադրում է օրենսդրության ներդաշնակեցում, ինչն անհնարին է Մաքսային միությանն անդամակցելու պարագայում: Այնուամենայնիվ, կարծում է Լաուրինավիչիուսը, դա չի նշանակում, որ ԵՄ-Հայաստան համագործակցությունը կդադարեցվի, և Հայաստանը ստիպված կլինի դուրս գալ “Արևելյան Գործընկերության” ծրագրից. պարզապես պետք է գտնվի համագործակցության նոր ձևաչափ: Ինչ վերաբերում է ՈՒկրաինային, վերլուծաբանի կարծիքով, ասոցացման պայմանագրի ստորագրումն ընդամենը ժամանակի հարց է:

Կյանքը Վիլնյուսից հետո. քաղաքական վերլուծաբան Ռուբեն Մեհրաբյան

Վերջապես տեղի ունեցավ Վիլնյուսի գագաթաժողովը, որն այդքան շատ քննարկումների թեմա էր դարձել անցած ամիսների ընթացքում : Տրվեցին շատ հարցերի պատասխաններ, բայց նաև առաջացան նոր հարցեր: Ակնհայտ է, որ Արևելյան Գործընկերության հետ կապված ԵՄ ծրագրերը հանդիպեցին որոշակի դիմադրության և, ասենք այսպես, ամբողջապես չիրականացան, գոնե այս փուլում: Ո՞րոնք էին էր դրա պատճառները: Արդյո՞ք հնարավոր էր այլ ելք: Ի՞նչ ուղղությամբ են զարգանալու գործընթացները Վիլնյուսից հետո:

Հայաստանում ևս չեն դադարում վեճերը այս գործընթացների մեջ Հայաստանի տեղի շուրջ: Արդյո՞ք ճիշտ էր Հայաստանի իշխանությունների որոշումը: Արդյո՞ք կար այս որոշման այլընտրանքը: Ի՞նչ կարող են անել այս իրավիճակում Հայաստանի քաղաքացիական հասարակությունը և ընդհանրապես ակտիվ քաղաքացիները: Այս հարցերի շուրջ առկա են ամենատարբեր մոտեցումները: Մեր վիդեո-բլոգում իր տեսակետն է ներկայացնում Քաղաքական և միջազգային հետազոտությունների հայկական կենտրոնի փորձագետ Ռուբեն Մեհրաբյանը: