Կրկնել ութսունութը կամ ցույցը որպես տոն. բողոքի ակցիաները ազգագրագետի աչքերով

Անկախ Հայաստանի քաղաքական կյանքում զանգվածային բողոքի ակցիաները` ցույցերը, միտինգները, երթերը, միշտ էլ ունեցել են կարևոր տեղ. ի վերջո, անկախ Հայաստանի ստեղծման գործընթացը սկսվեց Ազատության հրապարակից: 1988-ի շարժումը սկիզբ դրեց մի ավանդույթի, որը շարունակվեց անկախ Հայաստանում: Իհարկե, Հայաստանի քաղաքական էլիտաները փորձում են քաղաքականությունը փողոցից տեղափոխել կաբինետներ (ինչպես նաև սրճարաններ, սաունաներ և քյաբաբնոցներ): Բայց, պարբերաբար, երբ թվում է, որ բոլոր կարևոր հարցերն արդեն լուծված են գաղտնի գործարքների և ինտրիգների միջոցով, Հայաստանի քաղաքացիները դուրս են գալիս հրապարակ և հիշեցնում, որ, ոչ ոք չի կարող որոշել երկրի ճակատագիրն առանց իրենց կարծիքը հաշվի առնելու:

Տարիների ընթացքում Հայաստանում ձևավորվել է բողոքի շարժման յուրահատուկ մշակույթ, որի ուսումնասիրությամբ զբաղվում են ոչ միայն քաղաքագետներն ու սոցիոլոգները, այլև ազգագրագետները: Դեռևս 1988-ին ազգագրագետներ Լևոն Աբրահամյանը և Հարություն Մարությանը սկսեցին ղարաբաղյան շարժման ուսումնասիրությունն ազգագրական տեսակյունից, մի բան, որ այն ժամանակ թերևս նույնքան հեղափոխական էր, ինչքան հենց այն շարժումը, որը նրանք ուսումնասիրում էին: Աբրահամյանը նկատեց, որ այն ինչ կատարվում էր հրապարակներում և փողոցներում, խորքային նմանություն ունի արխայիկ տոնի կամ միջնադարյան կարնավալի հետ: Ինչպես գիտեն ազգագրագետները, տոնը շատ կարևոր դեր է խաղում հասարակության կյանքում. այն ժամանակավորապես վերացնում է հասարակության մեջ եղած բաժանումներն ու հակադրությունները, ձևափոխում է մարդկանց սովորական դերերը և վարքի կանոնները, և այս ամենի շնորհիվ միավորում հասարակությունը:

Ահա այս յուրահատուկ մթնոլորտն էր, որը տեսան հայ ազգագրագետները ութսունութի միտինգներում, և որը նրանց ստիպեց հիշել տոնի և կարնավալի մասին: Հետաքրքիր է, որ նրանցից միանգամայն անկախ, Լեհաստանում  ծավալված բողոքային շարժման մեջ կարնավալային տարրեր էր տեսել ամերիկացի հետազոտող Փադրայք Քեննին, որը հետագայում այդ ամենի մասին հրատարակեց գիրք «Հեղափոխության կարնավալ. Կենտրոնական Եվրոպա, 1989» անունով: Որքանո՞վ են մեր օրերի բողոքային ակցիաները նմանվում կամ տարբերվում ութսունութի շարժումից: Այս թեմայի շուրջ զրուցեցինք ազգագրագետ Գայանե Շագոյանի հետ:

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s